NIKA

NIKA (Nederlandse Interventie Kortdurend op Atypisch opvoedgedrag) is een diagnostiek- en interventieprotocol ter voorkoming of vermindering van problematische gehechtheid. In de diagnostiekfase wordt de gehechtheidsrelatie en de factoren die hierop van invloed zijn in kaart gebracht. De interventiefase bestaat vervolgens uit een kortdurende, geprotocolleerde, systemische, cognitieve en gedragstherapeutische interventie, die gebruikmaakt van videofeedback en maximaal vijf sessies beslaat. 

Doel van de interventie is het voorkomen of verminderen van gedrags- en psychische problemen bij kinderen als gevolg van gedesorganiseerde gehechtheid. Dit wordt bereikt door het afleren van schadelijk en verstorend oudergedrag voortkomend uit trauma- en stressgerelateerde problematiek bij de ouder. Dit in combinatie met het aanleren van sensitief opvoedgedrag. Ouders leren verstorend gedrag te herkennen met behulp van videofeedback. Zij leren begrijpen wat maakt dat zij dit gedrag laten zien en welk effect dit gedrag heeft op het kind. Daarnaast leren ouders alternatieven voor dit gedrag. Zij leren bijvoorbeeld de signalen van het kind op te merken (Wat is de gehechtheidsbehoefte van het kind?), deze adequaat te interpreteren en er passend en tijdig op te reageren. Ook wordt de ouderlijke mind-mindedness versterkt.

De doelgroep bestaat uit ouders van kinderen tot ongeveer 12 jaar (in de praktijk wordt NIKA ook wel eens bij oudere kinderen ingezet) die een hoog risico lopen op gedesorganiseerde gehechtheid. Bijvoorbeeld omdat er in het gezin sprake is (geweest) van mishandeling, verwaarlozing, huiselijk geweld en/of veel stress als gevolg van meervoudige problemen in de opvoedingscontext. Denk hierbij aan financiële moeilijkheden, psychische problemen bij de ouder, huisvestingsproblemen, werkeloosheid en/of problemen met de verblijfsstatus. 

NIKA is gebaseerd op de gehechtheidstheorie van Bowlby en Ainsworth en recente empirische studies. Die tonen aan dat specifieke oudergedragingen een belangrijke rol spelen bij de ontwikkeling van een gedesorganiseerde gehechtheidsrelatie en dat deze gedragingen met een interventie te veranderen zijn (Benoit, 2008; Moss, 2012). NIKA wordt uitgevoerd door universitair opgeleide en geregistreerde NIKA-Practitioners. 

Registratie-eisen NIKA-Practitioner (WO)

Overzicht-scholing-NIKA-Practitioner (WO)

Supervisieformulier NIKA-Practitioner (WO)

Intervisieformulier NIKA-Practitioner (WO)

De scholing is via de Jeugdzorgacademie te volgen. Kijk bij aanbod--> Gehechtheid en trauma voor de diverse cursussen. De scholing is ook incompany in te kopen en op maat te maken. Mail naar: nina@dejeugdzorgacademie.nl


NIKA-Ouderbegeleiding

Naast NIKA bestaat er NIKA-Ouderbegeleiding, uitgevoerd door geregistreerde HBO-professionals. Dit protocol is gebaseerd op de NIKA. Het bestaat uit een screeningsprotocol voor problematische gehechtheid en een ouderbegeleidingsprotocol gericht op het bevorderen van een veilige gehechtheid tussen ouder en kind.

In de screeningsfase worden de risicofactoren geïnventariseerd, wordt een vragenlijst afgenomen en wordt er met behulp van video-opnames gekeken naar aanwijzingen voor problematische gehechtheid. De NIKA-Ouderbegeleider wordt hierbij ondersteund door de NIKA-Practitioner.

In de ouderbegeleidingsfase staat het bevorderen van sensitief en responsief ouderschap centraal. Dit gebeurt door het aanleren van sensitief oudergedrag met behulp van videofeedback en het versterken van het mentaliserend vermogen van de ouder. Dit is het vermogen van de ouder zich te verplaatsen in wat het kind denkt, voelt en wil.

Registratie-eisen NIKA-Ouderbegeleider (HBO)

Overzicht scholing NIKA-Ouderbegeleiding (HBO)

De scholing is via de Jeugdzorgacademie te volgen. Kijk bij aanbod--> Gehechtheid en trauma voor de diverse cursussen. De scholing is ook incompany in te kopen en op maat te maken. Mail naar: nina@dejeugdzorgacademie.nl


Complementaire samenwerking NIKA en NIKA-Ouderbegeleiding

De NIKA-Practitioner en de NIKA-Ouderbegeleider werken complementair samen. Zij vullen elkaar aan. Ervaring leert dat het screenen op problematische gehechtheid door NIKA-Ouderbegeleiders helpt gehechtheidsproblematiek in gezinnen zo snel en effectief mogelijk aan te pakken. De inzet van NIKA-Ouderbegeleiding na afronding van NIKA zorgt ervoor dat NIKA niet langer duurt dan noodzakelijk is. Ouderbegeleiders kunnen na afloop van NIKA de sensitiviteit van de ouder verder bevorderen en zij ondersteunen duurzame verandering.

Bij cliënten waarbij sprake is van complexe trauma- en/of persoonlijkheidsproblematiek en/of ernstige verstoringen in de ouder-kindrelatie wordt altijd gestart met NIKA. Met behulp van NIKA wordt het (schadelijke) patroon in de ouder-kindrelatie blootgelegd en schadelijk opvoedgedrag gestopt. Zo nodig volgt na dit traject NIKA-Ouderbegeleiding.

Bij beslissingsondersteunend onderzoek in complexe opvoedsituaties wordt altijd de NIKA ingezet, uitgevoerd door NIKA-Practitioners. 

Toelichting NIKA en NIKA-Ouderbegeleiding

Kwaliteitsbewaking

Een goede kwaliteitsbewaking is van groot belang voor het borgen van de kwaliteit en effectiviteit van NIKA. Kwaliteitsbewaking werd extra urgent omdat:

  • kinderrechters en gerechtssecretarissen grote behoefte hebben aan NIKA ter onderbouwing van beslissingen die gemaakt moeten worden rondom omgang en perspectief. De inzet van NIKA ten behoeve van dergelijke zwaarwegende beslissingen betekent dat NIKA met de grootst mogelijke zorgvuldigheid uitgevoerd dient te worden.
  • het methodegetrouw uitvoeren van NIKA zeer belangrijk is om de effectiviteit te borgen en het wetenschappelijk onderzoek naar de methodiek mogelijk maakt. Momenteel participeert NIKA in twee wetenschappelijke onderzoeken. Namelijk de doorontwikkeling van de Attachment Insecurity Screening Inventory (AISI) door de UvA en in samenwerking met de VU wordt gekeken naar mogelijkheden voor een microtrail naar de effectiviteit van NIKA.
  • voor het verlengen van de erkenning van het NJI een systeem voor kwaliteitsbewaking nodig is (inmiddels is NIKA bijna vijf jaar erkend door de databank effectieve jeugdinterventies van het NJI). Het gaat om een systeem voor registratie van professionals, voor evaluatie, implementatie, onderhoud en borging.


Vormgeven van de benodigde kwaliteitsbewaking

Hiervoor zijn een aantal stappen ondernomen, namelijk:

  • NIKA is geregistreerd als merk. Dit betekent dat de namen NIKA en NIKA-Ouderbegeleiding alleen gebruikt mogen worden indien er gebruik gemaakt wordt van het volledige protocol en het protocol uitgevoerd wordt door NIKA-Practitioners respectievelijk NIKA-Ouderbegeleiders. Indien een professional alleen elementen uit het protocol gebruikt, mag het geen NIKA resp. NIKA-Ouderbegeleiding meer genoemd worden.
  • Er is een systeem voor registratie en certificering van NIKA-professionals ingericht. Zowel voor de NIKA-Practitioner (WO-niveau) en NIKA-Ouderbegeleiding (HBO-niveau). Zie hierboven voor de registratie-eisen.
  • Het opleidingstraject tot gecertificeerd NIKA-Practitioner en NIKA-Ouderbegeleider is vastgesteld (zie overzicht scholing hierboven).
  • Met organisaties die NIKA uitvoeren is een start gemaakt met het maken van afspraken over de borging en kwaliteitsbewaking.

Meer informatie? Mail naar: nina@dejeugdzorgacademie.nl

Cursus vol
Nog beschikbaar

Zit alles vol? Ontvang als eerste de nieuwe inschrijfdata.

Aanmelden voor nieuwe data

Bij nieuwe data ontvang ik graag een mail. Stuur mij nieuwe data

Voornaam:

Achternaam:

Email:

Aanmelden voor nieuwe data

Bedankt voor uw aanmelding. Wij houden u op de hoogte van nieuwe cursusdata.


Geregistreerd bij het CRKBO

Al onze cursussen zijn geaccrediteerd door het NIP/NVO/SKJ en/of andere beroepsverenigingen als de VGCT en de NVRG. 

https://www.crkbo.nl/
http://www.psynip.nl/
http://www.nvo.nl/